چاقی بیماری کشنده‌ای نیست اما با بسیاری از بیماری‌ها چه مستقیم و چه غیرمستقیم ارتباط دارد مانند افزایش فشار خون، آترواسکلروز (سخت‌شدن جدار رگها)، بیماریهای کبدی و صفراوی بیشتر سنگ کیسة صفرا، آرتروز ، اختلالات تنفسی، واریس، نازایی، مسمومیت حاملگی، پرمویی زنان، چربی بالای خون و از همه مهمتر احساس محرومیت اجتماعی و حقارت.

برخی از علل چاقی:

1- فشارهای درونی، استرسها و افسردگیها

2- اختلال تغذیه‌ای مانند دریافت زیاد انرژی و کمی فعالیت

3- مصرف بعضی داروها مثل داروهای ضد بارداری، ضدافسردگی و ضداضطراب و کورتون‌ها

4- عوامل ژنتیکی ، 30 درصد علت چاقیها را شامل می‌شود.

از تمامی این عوامل اختلال تغذیه‌ای و یا اگر بهتر گفته شود عادات بد غذایی از همه مهمتر است، بطوریکه اگر شخصی علاوه بر نیاز روزانه‌اش هر روز یک نان سوخاری (که بسیار کالری کمی دارد) اضافه بخورد، بعد از 20 سال پانزده کیلوگرم اضافه‌وزن پیدا خواهد کرد. ذخیره اصلى انرژى بدن، چربى است. اگر انرژى دریافتى بیش از انرژى اى باشد که به مصرف مى‌رسد، افزایش بافت چربى، گریزناپذیر خواهد بود. بنابراین بر وزن بدن افزوده مى‌شود.

پیشگیری از چاقی

1- افزایش میزان تحرک و داشتن فعالیت فیزیکی منظم

2- با افزایش سن به دلیل کاهش سوخت و ساز چربی های چاقی اتفاق می افتد بنابراین افراد باید در همه سنین ورزش کنند مخصوصا در سنین میانسالی داشتن یک برنامه ورزشی منظم به تناسب اندام و پیشگیری از چاق شدن کمک می کند

3- داشتن عادات خوب غذایی از جمله آرام غذا خوردن و خوب جویدن غذا از عواملی است که در پیشگیری از چاقی موثر است

4- استفاده از رژیم های غذای که از نظر میوه جات و سبزی جات تازه غنی هستند و همچنین نرمش های مکرر نه تنها از بروز چاقی جلوگیری می کنند، بلکه از ابتلا به بیماری هایی نظیر سرطان و بیماری های قلبی- عروقی نیز پیشگیری می کنند.

5- پرهیز از خوردن غذاهاى چرب و پر نمک و غذاهای حاضرى و نوشابه های گاز دار

6- حفظ آرامش و پیشگیری از تنش های روانی می تواند در کنترل وزن موثر باشد بسیارى از مردم در پاسخ به عواطف منفى مانند ملال، اندوه یا خشم، شروع به خوردن مى کنند

7- کم کردن مصرف مواد غذایی نشاسته ای ، موادی مانند برنج، آرد برنج و غذاهایی که از آن تهیه می شود، ذرت، غلات بو داده، ماکارونی، باقلا، سیب زمینی، عدس، نخود، لپه، لوبیا، بیسکویت و کیک.

نکات مهم در کنترل وزن

1- چاقی یک بیماری مزمن است و مثل هر بیماری مزمن دیگری نیاز به زمان دارد.

2- هرگز در درمان چاقی خود از دارو استفاده نکنید، چرا که دارو دارای عوارضی می‌باشند.

3- در درمان چاقی خود هیچگاه عجله نداشته باشید، یادتان باشد که رژیم غذایی با کاهش وزن تدریجی علاوه بر اینکه قابل تحملتر است، عوارضی نداشته، تقریباً غیر قابل بازگشت می‌باشد.

4 – مصرف داروهای ضد اشتها برای کوتاه مدت با نظر پزشک مشکل چندانی ندارد . اما این نوع داروها کمک به تغییر عادت غذایی نمی کند و داشتن عادات غذایی خوب برای داشتن وزن مناسب بسیار حائز اهمیت است .

چند توصیه برای اصلاح عادت غذایی غلط

1. روزانه 6-8 لیوان آب بنوشید.

2. دربین غذا از نوشیدن آب بپرهیزید.

3. قبل ازصرف غذا سالاد میل کنید و از صرف نمک اضافه در غذا خودداری کنید.

4. سعی کنید وعده های اصلی غذا ( صبحانه – نهار – شام ) حذف نگردد، زیرا در این صورت ناچار به ریزه خواری خواهید شد.

5. مصرف چای کمرنگ ولی بدون قند وشکر، دو ساعت بعد از غذا مانعی ندارد.

6. برای صرف غذا ازبشقاب های کوچک استفاده کنید.

7. صرف غذا باید در کمال آرامش و صورت گیرد و از عجله خود داری کنید .

8. درحالت های اضطراب و استرس غذا نخورید.

9. وقت خود را به جای ریزه خواری با فعالیت پر کنید.

درمان‌ چاقی:

درمان‌های چاقی به چهار دستة دارویی، استفاده از وسایل و شیوه‌های مخصوص مانند سونا و ماساژ درمانی ، جراحی و رژیم ‌درمانی تقسیم می‌شوند.

قدیم‌ ها، چاق بودن و شکم بزرگ داشتن نشانه ‌ای بود از اعیان و اشراف بودن. اما این روزها دیگر کسی اضافه وزن را دوست ندارد و بیشتر آدم‌ ها ترجیح می‌ دهند این جمله را از دیگران بشنوند که: " خوش به حالت، چه هیکل خوبی داری! " خوش ‌هیکل بودن این روزها مترادف شده است با باریک ‌اندام بودن و شکمی برآمده نداشتن.

اگر می‌خواهید شکمی صاف داشته باشید، می‌توانید این 8 ماده غذایی را به برنامه خود اضافه کنید. این مواد نه تنها لذید و خوشمزه هستند بلکه به دلیل 4 خصوصیت بارز به تناسب اندام شما کمک می‌کنند.

اول اینکه بسیار کم‌کالری هستند و در عین حال بسیار مغذی‌اند. دوم آنکه سیرکننده هستند و باعث می‌شوند میزان تمایل شما به مصرف انواع دسرها و مواد پرکالری کاهش یابد. سوم آنکه می‌توانید آنها را به شکل‌های مختلف مصرف کنید و به همین دلیل با هر ذایقه‌ای جور هستند.

سبزی‌های برگ سبز هر لیوان از سبزی‌های برگ‌دار حدود 60 کالری انرژی دارد. کلم، کاهو و سایر سبزی‌ها با برگ سبز تیره بسیار مغذی‌ و کم‌کالری هستند. این نوع مواد غذایی از جمله سالم‌ترین انواع بوده و غنی از فیبر، مواد معدنی، ویتامین و آنتی‌اکسیدان‌ها هستند. اگر می‌خواهید اندامی زیبا داشته باشید، توصیه می‌کنیم این نوع سبزی‌ها را به شکل خام یا پخته با مقدار کمی نمک، پیاز، فلفل و چند قطره سرکه به شکل سوپ مصرف کنید. ترجیحا توصیه می‌کنیم از خوردن این سبزی‌ها به شکل سالاد در رستوران‌ها خودداری کنید زیرا معمولا با مقدار فراوانی سس یا پنیر سرو می‌شوند و بسیار پرکالری هستند. سالسا یا سالاد شیرازی هر قاشق سوپ‌خوری سالسا حدود 5 کالری و هر لیوان حدود 80 کالری انرژی دارد. سالاد سالسا اگر در خانه تهیه شود، بسیار سالم بوده و چون غنی از فیبر و ویتامین و مواد معدنی است، برای سلامت شما مفید است. متاسفانه نمونه‌های صنعتی مملو از مواد شیمیایی، نگهدارنده‌ها و اسیدهای چرب هستند و در ضمن نمک بسیاری دارند. می‌توانید این سالاد را که از گوجه، خیار و پیاز تهیه شده به همراه مقداری سرکه یا آبلیمو و کمی نمک همراه با مرغ، سیب‌زمینی یا برنج و ماکارونی مصرف کنید. ترجیحا به آن سس مایونز اضافه نکنید. این سس کالری کمی داشته و در ضمن همراه با غذا سیرکننده خوبی است. ماست کم‌چرب سه‌چهارم پیمانه ماست کم‌چرب حدود 80 کیلوکالری دارد. با این حال غنی از کلسیم و ویتامین B بوده و منبع خوب پروتئین است. به طوری که سه‌چهارم لیوان ماست کم‌چرب 9 گرم پروتئین دارد. می‌توانید ماست را به همراه دانه‌های قهوه با کاکائوی تلخ، تکه‌های میوه یا مربا مصرف کنید. در ضمن ماست جایگزین خوبی برای سس مایونز در سالادهاست. پف‌فیل ذرت، دانه‌ای کامل است که غنی از فولات و ویتامین B بوده و برای رشد سلولی بسیار مناسب است. در ضمن غنی از فیبر بوده و هر لیوان از آن یک‌سوم گرم فیبر و حدود 30 کالری انرژی دارد. توصیه ما به شما این است که پف‌فیل را در منزل آماده کرده و همراه فلفل سیاه یا دیگر ادویه‌ها مصرف کنید. حتی می‌توانید مقدار کمی پنیر پارمزان هم به آن بیفزایید. اما پف‌فیل‌های آماده به دلیل آنکه آغشته به نمک و روغن زیادی هستند کالری بالایی داشته و می‌توانند فشارخونتان را بالا ببرند و برای تناسب اندام هم مفید نیستند. خربزه و طالبی خربزه و طالبی غنی از پتاسیم، ویتامین A و B6 هستند و از آنجا که آب فراوانی دارند، می‌توانند سیرکننده باشند. تنها مساله آنها قند بالایی است که دارند. یک خربزه یا طالبی متوسط حدود 42 گرم قند طبیعی دارد که با مقدار قند 2/11 لیوان نوشابه گازدار برابری می‌کند. توصیه ما به شما این است که یک طالبی یا خربزه را به دو قسمت کرده و هر قسمت را در یک روز در طول بعدازظهر نوش جان کنید. هرگز به آب طالبی قند اضافه نکنید تا کالری آن بالاتر نرود. سبزی‌های گریل‌شده نصف فلفل قرمز، یک کدو مسمایی کوچک، 3 پیاز و 2 برش متوسط بادمجان گریل شده حدود 95 کیلوکالری انرژی دارد. با این حال این مجموعه غنی از ویتامین و ریزمغذی‌ها هستند و همگی برای سلامت مفیدند. فراموش نکنید هر چه سبزی‌ها رنگی‌تر باشند یعنی مواد غذایی آنها بیشتر است. می‌توانید سبزی‌ها را گریل کرده و با مقداری نمک، فلفل و سرکه مزه‌دار کرده و همراه با غذا سرو کنید. سرخ‌کردن سبزی‌ها به ویژه بادمجان را توصیه نمی‌کنیم چون سبب پرکالری شدن آن می‌شود. سینه بوقلمون بدون پوست 125 گرم گوشت بوقلمون حدود 120 کیلوکالری، 30 گرم آن 5 گرم پروتئین و نیم‌گرم چربی دارد و می‌توان گفت منبع خوب پروتئین و سالم‌ترین گوشت کم‌چرب است. توصیه ما به شما این است که گوشت بوقلمون را همراه با سبزی‌ها و البته با پوست در فر با مقدار بسیار کمی روغن طبخ کنید و حین سرو پوست آن را بگیرید و همراه با سالاد شیرازی مصرف کنید. بوقلمونی که بیرون از منزل طبخ می‌شود پر از روغن بوده و مناسب مصرف نیست. خیار یک خیار متوسط حدود 45 کیلوکالری دارد و منبع خوب پتاسیم، آهن، ویتامین A و C است. بهتر است خیار را با پوست نازک مصرف کنید زیرا مواد مغذی آن در پوستش تجمع دارد اما قبل از مصرف آن را خوب بشویید. مصرف یک ساندویچ با خیار و پیاز و پنیر کم‌چرب می‌تواند میان‌وعده‌ای لذیذ باشد اما مراقب باشید مصرف خیار با سس فراوان و نمک می‌تواند مضر باشد.